Đòn bẩy là gì? Vì sao người mới dễ mất tiền vì đòn bẩy

1. Đòn bẩy hiểu trong 1 phút

Khi mua hàng thật, bạn trả đủ tiền. Với hợp đồng hàng hóa kỳ hạn, bạn chỉ nộp một phần giá trị hợp đồng, gọi là tiền ký quỹ. Nhưng lãi lỗ lại tính trên toàn bộ giá trị hợp đồng.

Nếu giá trị hợp đồng gấp 10 lần tiền ký quỹ, ta nói đòn bẩy là 10 lần. Giá đi 1% thì tiền của bạn đi khoảng 10%. Chiều lên lẫn chiều xuống.

Mức ký quỹ do Sở giao dịch quy định cho từng hợp đồng và có thể thay đổi. Bạn có thể xem bảng thực tế trên trang ký quỹ của MXV.

2. Ví dụ bằng số: giá giảm 10% thì sao

Ví dụ giả định, số làm tròn cho dễ tính, không phải mức ký quỹ của hợp đồng thật nào: bạn nộp 20 triệu đồng ký quỹ để mua một hợp đồng trị giá 200 triệu đồng (đòn bẩy 10 lần). Chưa tính phí.

Cùng một mức giá giảm 10%: người mua hàng thật mất 2 triệu, người dùng đòn bẩy mất trắng 20 triệu. Hàng hóa đi 10% không phải chuyện hiếm — một đợt thời tiết xấu hay một tin chính sách là đủ.

3. Ký quỹ, gọi ký quỹ bổ sung, đóng vị thế

• Ký quỹ ban đầu: số tiền tối thiểu phải nộp để mở một hợp đồng.
• Gọi ký quỹ bổ sung (tiếng Anh: margin call): khi giá đi ngược làm tiền ký quỹ còn lại xuống thấp, bạn phải nộp thêm tiền.
• Đóng vị thế bắt buộc: nếu không nộp thêm kịp, hợp đồng có thể bị đóng, khoản lỗ thành lỗ thật.

Theo bản tóm tắt Nghị định 302/2026/NĐ-CP của LuatVietnam, khách hàng phải bổ sung ký quỹ khi giá biến động, và nếu không bổ sung thì hợp đồng có thể bị đóng (LuatVietnam). Mức cụ thể và thủ tục nằm trong quy chế của Sở và hợp đồng bạn ký với thành viên.

Điều nhiều người không ngờ: nếu giá chạy rất nhanh trước khi hợp đồng kịp đóng, khoản lỗ có thể lớn hơn toàn bộ tiền ký quỹ, như dòng «giảm 12%» trong bảng.

4. 5 lý do người mới dễ mất tiền

1. Nhìn ký quỹ nhỏ, tưởng rủi ro nhỏ. Rủi ro tính trên giá trị hợp đồng, không phải trên số tiền bạn nộp.
2. Mở quá nhiều hợp đồng. Còn tiền là mở thêm, đòn bẩy thực tế cao hơn mình nghĩ.
3. Gồng lỗ và nộp thêm. Thấy lỗ thì nộp thêm ký quỹ «chờ giá quay lại», biến khoản lỗ nhỏ thành khoản lỗ lớn.
4. Giá chạy khi mình không nhìn. Nhiều hợp đồng liên thông với sở giao dịch nước ngoài, giá có thể biến động mạnh ngoài giờ bạn theo dõi.
5. Muốn gỡ. Sau một lệnh lỗ, cảm xúc thúc bạn vào lệnh to hơn. Đây thường là lúc mất nặng.

5. Trước khi chạm vào đòn bẩy

• Tính trước khoản lỗ trong trường hợp xấu, không chỉ khoản lãi mong muốn. Hãy tự làm lại bảng ở mục 2 với con số của mình.
• Đọc kỹ quy chế ký quỹ của Sở và hợp đồng với thành viên: khi nào bị gọi ký quỹ, khi nào bị đóng hợp đồng.
• Không vay tiền để ký quỹ, không dùng quỹ dự phòng. Nếu có ngày dùng tiền thật, hãy luyện trên tài khoản thử trước, và chỉ dùng khoản bạn chấp nhận mất hết.
• Hoàn toàn được phép quyết định không làm. Hiểu rủi ro rồi đứng ngoài cũng là một kết quả tốt.

Nếu bạn muốn học bài bản thay vì học từ thua lỗ, bắt đầu từ Lộ trình học trading cho người mới, từ con số 0 — đòn bẩy nằm ở chặng sau, không phải chặng đầu.